Mostrando entradas con la etiqueta Ciencia. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Ciencia. Mostrar todas las entradas

jueves, 19 de abril de 2007

Infografía para coñecernos mellor

A infografía 3D e multimedia parece desenvolverse moi ben no campo da divulgación científica e médica. Algúns dos mellores gráficos interactivos de El Pais e especialmente de El Mundo, enmárcanse dentro deste campo, onde información e ilustración poden atopar un bo equilibrio.

E é que con vídeos como estes, quedan claras as tremendas posibilidades da infografía multimedia en campos educativos. Na miña época, os vídeos que nos poñían na clase de bioloxía non eran tan impresionantes





De todas formas, sigo pensando que a "xeración E.S.O." está orfa dos vídeos de "Érase una vez...". Canta anatomía e historia aprendemos con eles...

Vía: MedTempus

lunes, 5 de marzo de 2007

Gracias, Raios Infravermellos

En serio, este paréceme o mellor invento que vin en moito tempo. No meu entorno familiar e de amigos son coñecidos os meus riles con complexo de maracas. Dende hai algúns anos, cunha periodicidade que vai dos 12 ós 18 meses, a un deles (van alternando) dáselle por producir unha pedra o suficientemente pequena para que non poidan rompela con ultrasonidas e o suficientemente grande para que os meus uréteres parezan a entrada a Santiago un luns pola mañá. Se en vez de riles tivese ostras e en vez de pedras produciran perlas, aínda tería algún motivo para levar a dor con algo de satisfación. Como non é así, só me queda joderme.

Cada vez que ocorre isto, empezo a frecuentar as urxencias do Hospital Clínico na busca de algo de droja no colacao, e dicir, nolotiles, buscapinas e diazepam en vea, que é o único que pode aliviar o volume das miñas blasfemias. Claro que entre o diámetro ridículo das miñas veas, a súa querencia polas flebites, e as legañas das enfermeiras, acabo a tempada de pedras con brazos de yonkis. Na última crise acabei con 8 moratóns (un par deles solapábanse) que non daban moi boa imaxe na redacción.

Despois desta disertación egocéntrica, volvo ó fío: isto paréceme o mellor invento que vin en moito tempo. O dispositivo proxecta luces cercanas ós raios infravermellos que permite visualizar as veas sen importar idade, tono de pel do pacente ou pésima herencia xenética en cuestión de tuberías. As enfermeiras xa non poderán usar a socorrida excusa de "es q las tienes tan pequeñas [las venas] que no te las veo".

Tamén ten outras aplicacións como axudar no tratamento non invasivo de varices, así que supoño que como sempre, se popularizarán antes nas Corporacións Dermoestéticas que nos centros da Seguridade Social.




Vía: No puedo creer que lo hayan inventado.



lunes, 26 de febrero de 2007

Polbo vs Quenlla. O gran duelo

O noso polbo vive no seu acuario todo tranquiliño, afastado do mundanal ruido dos predadores. Sen molestar a ninguén, retirado da vida pública. Os coidadores, ociosos eles, decátanse que nestes tempos de minipisos de 30 metros cadrados non estamos para malgastar espacio, así que o polbiño vai ter que compartir acuario cun par... de tiburóns (ou quenllas, para ser máis enxebre).



Menos mal que a natureza é sabia e entende algo de xustiza poética
Por certo, ¿nos vos recorda o vídeo a campaña esta de "abrazos gratis"?

miércoles, 21 de febrero de 2007

¿Como é un eclipe de Lúa... na Lúa?

Lembro ter toleado ó meu profesor de primaria con esa pregunta que, por suposto, non se molestou en contestar. Quedou nun caixón durante anos nun caixón, tempo durante o cal me adiquei a cousas menos productivas como estudiar unha carreira, engancharme a internet ou crear este blog. Finalmente, despois de tanto tempo, é precisamente a rede a que me da a resposta á gran pregunta. Aínda que ben pensado, resulta bastante obvio.

Posto que un eclipse de Lúa se produce cando a Terra se interpón entre ela e o Sol -impedindo que a súa luz rebote sobre a Lúa- aquilo parécese bastante a un eclipse de Sol, pero á inversa.

Imaxínate que estás na Lúa, nalgún fermoso cráter desfrutando da brisa cósmica. O disco solar irase agochando por completo trala Terra, pouco a pouco, pero sen provocar a escuridade absoluta. A intensidade da luz solar fará que a nosa atmósfera se convirta nun anel de lume incandescente ó tempo que o chan se volve vermello baixo os teus pés.

Se queres experimentalo, podes facelo nun par de semanas, para ser exactos na noite do 3 de marzo. Se non tés billete para ir ata alá, sempre podes experimentalo dende aquí. Non será o mesmo, pero un eclipse nunca deixa de ser un espectáculo, ¿verdade?

lunes, 19 de febrero de 2007

O espello roto: Ciencia e Fe

Non hai moito, despois de ver no cine El Truco final, tiven longas charlas (algunhas comigo mesmo) sobre a Ciencia e a Fe. A raíz dun momento controvertido da película no que a Ciencia Ficción fai a súa aparición, cheguei máis ou menos a conclusión de que as diferencias entre Ciencia e Fe dependen do lado do escenario no que te atopes.

Se estás do lado do mago, se comprendes as claves internas do truco, todo se convirte en ciencia pura, escenificada cunhas gotiñas de espectáculo para impresionar ó persoal. Iso si, coida que non se che vaia a man, ou a mezcla pode resultar fatal. Pensa nos irmáns Lumière e a proxección de "Chegada do tren".

Se estás comodamente sentado na butaca desfrutando da función, podes entregarte por completo ó show preparado polo ilusionista. Se o teu cerebro tenta ir máis alá, e lle da voltas buscando explicación, estás perdido. Podes ter mala sorte e intuír a solución. Podes ter moi mala sorte e atopala. Nese caso, o sabor da victoria agriarase coa amargura da desilusión, ese ácido que corroe os soños infantís de ratos coleccionistas de dentes, repartidores de xoguetes disfrazados de borbóns ou canicas de cristal que che levan voando ó país de Nunca Xamais. Non te equivoques, destripar un truco de maxia é das peores cousas que che poden pasar, case tan malo como perder un libro que non remataches ou que che regalen o teu primeiro reloxo antes de tempo.

Se o teu cerebro segue cego e xordo ante as evidencias, podes rendirte definitivamente. "Vale, é maxia de verdade, non hai por que darlle máis voltas. O que acabo de ver é real, o pano metamorfoseouse en coello e a rapaza partíuse pola metade". Xa es un crente entregado a Fe. De aí a pensar que os dinosaurios apareceron de repente un martes á mañá, tres días antes de Adán e Eva, hai un paso.

É posible que non sexa tan fácil, especialmente se tiveches unha educación positivista ou as revistas de ocultismo chegaron a unha etapa excesivamente tardía da túa adolescencia. Para ti existe esa saída chamada ateísmo.

Haino de varios tipos. O ateo auténtico, cando non entendes nada pero estás absolutamente convencido de que un coidadoso engranaxe agochado sobre o telón negro de fondo desvía a túa atención o tempo suficiente para que a rapariga escape por unha trampilla deixando que outras dúas mulleres máis pequenas se metan na caixa despois de rodeala sixilosamente para meter brazos e pernas polos buratos que lles corresponde ó tempo que o ilusionista introduce a serra, fai o correspondente movemento vertical-horizontal, deixa pasmada á audiencia correspondente, conta ata 7 e medio e repite o proceso á inversa para que outra rapaza xemelga da primeira se meta na caixa despois de descender por unha tubería camuflada dende o alto do tellado e apareza sá e salva ante o abrumado público que expira un Oooohhh de satisfacción. Se sofres deste tipo de ateísmo é probable que acabes sendo infeliz ou incluso notario.

Claro que hai outra clase moito aínda máis perigosa, a dos ateos non practicantes, capaces de darlle a volta á tortilla según lles conveña. Serán capaces de convencerche de que a Santa Compaña é un invento de Fenosa; iso si, confían cegamente en que as claves de toda a creación están na Teoría de cordas, a pesar de que un neutrino lles poida resultar tan verosímil como o Espíritu Santo disfrazado de paloma repartindo cursos de idiomas en Pentecostés.

¿E toda esta parrafada a que vén? Pois a este gráfico de Boing Boing que expón as diferencias entre o método científico e a fe relixiosa á hora de validar unha idea. Estou de acordo en case todo, pero sen esquecer que a fin de contas, a Verdade non é máis que un espello roto...



PostMortem: Antes de que algún amijiño me acribille nos comentarios: Sigo sendo ateo non practicante e a Tª de Cordas tenme realmente entusiasmado ;)

martes, 13 de febrero de 2007

Grandes tíos: Erástotenes

En serio, hai xente que se merece estatuas e placas en moitos parques infantís e centros de saúdes. Porque a ver, ¿Como demos conseguíu Erastótenes, en plenos século III antes de Cristo, chegar a calcular a circunferencia da terra equivocándose nun miserable 1%?

"Siendo director de la biblioteca de Alejandría, leyó en un papiro que en Siena, actualmente Asuán, Egipto, en el mediodía del 21 de Junio un palo vertical no proyectaba sombra. Pero en Alejandría no sucedía esto, un palo vertical sí proyectaba sombra. Y se preguntó por qué. La primera conclusión que determinó fue que definitivamente la Tierra no podía ser plana, porque si así lo fuera, el Sol produciría sombras de igual longitud para ambos palos, sin importar de la distancia que los separaran (el Sol esta tan lejos que sus rayos son paralelos cuando llegan a la Tierra). Comprendió entonces que la única respuesta posible era que la superficie de la Tierra estaba curvada, y cuanto mayor sea la curvatura, mayor iba a ser la diferencia entre las longitudes de la sombra. (...)

Sabia que la distancia entre Siena y Alejandría era de aproximadamente unos siete grados a lo largo de la superficie de la Tierra, por la diferencia entre las longitudes de las sombras de los palos; si imaginamos los palos prolongados hasta llegar al centro de la Tierra, formaran un ángulo de siete grados. Este resultado es aproximadamente una cincuentava parte de los trescientos sesenta grados que contiene la circunferencia entera de la Tierra. Pero le faltaba un dato, la distancia entre Siena y Alejandría..."
¿E como resolveu ese problemón? Pois contratando a un pobre home para que medise en pasos a distancia entre Alejandría e Siena. Vamos, o Fermín Cacho exipicio, ou o famoso soldado Filípides que pasaba por alí antes de irse a Maratón. A distancia resultou ser de 5.040 estadios exipcios, uns 793 km. Aí facemos a regra de 3, multiplicamos Pi por 2, levamos unha e contamos ata 10 aguantando a respiración... E así conseguimos a cifra máxica de 39.614 km.

Máis de vinte siglos despois, os satélites artificiais concluirían que Erastótenes se equivocou só nun 1%, xa que a circunferencia terrrestre mide realmente 40.008 km.




PostMortem: Agora ben, para min, case é máis digno de admiración o tío que foi capaz de andar 800 km, sen perder a conta dos pasos que ía dando...
___
Enlace: El hombre mediocre
Visto en Menéame

lunes, 29 de enero de 2007

Imaxinando a décima dimensión

¿Lembras cando a Homer lle dan venadas e se obsesiona durante semanas con algo e non hai quen lle saque a teima? Por exemplo, cando quere emular a Edison ou se pecha durante días para facer unha maqueta da central nuclear. Pois eu son igual.

Cada certo tempo, cae algunha web ou algún libro entre as miñas mans que me introduce nun tema e non hai quen mo saque da cabeza durante unha boa tempada. Ó cabo dunhas semanas, desaparece sen previo aviso ata pasados varios meses ou incluso anos. Cando me da, os meus pobres amigos, tan sufridiños eles, suspiran a fondo e soltan un "xa estamos outra vez".

Agora levo dende decembro coa Teoría de Cordas, a velocidade da luz ou as múltiples dimensións do universo. Temas que me atraen dende hai moito tempo -a nivel divulgativo/filosófico, vamos, de espectador de Redes- pero nos que sempre me acabo perdendo. Seguramente coa intención de que se me pase pronto, recibín como regalo de Reis "O universo elegante", libro de Brian Green que me ten completamente enganchado.

O que máis me gusta é a necesidade de romper barreiras mentais, de ter que entrar no xogo do "dende pequeno aprendiches como mirar, como pensar, como comprender... Esquéceo, non serve. Vamos aprender xuntos outra forma de facelo". Unha mostra: as dimensións. ¿Serás quen de imaxinar máis alá da terceira dimensión ata chegar á décima? (vídeo en inglés)



Xa sei que é chungo. Eu pérdome nalgún lugar entre a 5ª e a 6ª e non é cousa do inglés. En Malaciencia tentan facer unha aproximación textual. Por certo, a animación é a traducción gráfica do prólogo de "Imagining the thenth dimension", de Rob Bryanton.

lunes, 22 de enero de 2007

O escriba autómata



Como din en Xataka, este ben podería ser un dos primeiros autómatas humanoides. En todo caso, deberíamos contemplalo como unha das impresoras máis inquietantes da historia.

Foi fabricado polo ano 1772 e é quen de escribir caracteres en calquera lingua (supoño que das que coñecían por aquel entón) gracias a unha roda na que se seleccionan e almacenan nunha lista, permitindo así escribir frases completas. Unha vez seleccionadas, o autómata molla a pluma no tinteiro, sacúdea para non manchar o papel e escribe. Incluso sgue o texto cos ollos ou se detén un par de segundos para "pensar" que escribir a continuación.

Composto por 6.000 pezas diferentes, o reloxeiro suizo Jacquet-Droz -experto en autómatas- tardou 6 anos en terminalo. Aquí tedes outro vídeo que explica o seu funcionamento (o audio está en francés). Máis que un antecedente directo dos robots Asimo, parece unha sofistaquídisima caixa de música, pero non me digades que non é absolutamente inquietante...

Vía: Fogonazos

miércoles, 10 de enero de 2007

O Pensador a escala celular

Como me acaban de dicir, hai científicos con moito tempo libre, e moita imaxinación. Sempre admirei a precisión matemática desa xente capaz de imprimir arte en miniatura, a beleza do minúsculo, pero isto xa me parece excesivo. ¡¡¡O pensador de Rodin do tamaño dunha célula sanguína!!!

Polo visto, un equipo de científicos coreanos fíxoo para demostrar a precisión das últimas técnicas de láser. Se pretendían impresionar, comigo conseguírono dende logo. Ofrézolle un par de leucocitos para que me fagan a Pietá ou o Pórtico da Gloria.


Vía: BoingBoing

viernes, 29 de diciembre de 2006

¿E ti que ves nesa nube?

Cantas veces xoga a inocencia a disfrazarse de nube, ¿verdade? Nesta páxina tés unha boa galería de nubes lenticulares coa que podes perder uns cantos minutos. Algunhas son realmente impresionantes.


¿Cantas delas provocarían nerviosas chamadas a Iker Jiménez ou J.J. Benítez? Sinceramente, con algunhas resúltame case máis fácil pensar que son ovnis a que a Natureza se tomou tantas molestias en debuxalas... xD

¿Que pasa coa evolución humana?

¿Segue evolucionando o Homo Sapiens? A priori, moitos investigadores consideran que a especie humana chegou hai varios miles de anos a un nivel de estabilidade biolóxica do que lle será difícil saír salvo cataclismo natural/artificial. Isto veríase reforzado ademais polos sistemas de protección social que favorecen e coidan a individuos que serían bastante vulnerables á selección natural.

¿Escapou realmente a Humanidade á evolución biolóxica? Persoalmente -e recoñezo que os meus coñecementos sobre o tema son puramente especulativos- paréceme que estes razoamentos teñen moito de enganosos. Vale, é posible que as sociedades actuais non favorezan (afortunadamente) a mesma competencia polos recursos/territorios que hai millóns de anos, pero si que se lle saque máis rendemento a xens que noutro contexto non se usarían.

As nosas capacidades culturais teñen a súa base na xenética, pero non poderíamos explotalas a fondo se tivesemos que pasar o día loitando salvaxemente polos alimentos ou para aparearnos. Polo tanto, as situacións actuais quizais non contribuan a crear novas ferramentas xenéticas, pero si a sacarlle máis beneficio ás que xa temos. Pero polo visto, non é tan fácil de explicar.

Quedeime bastante sorprendido ó ler este artigo moi recomendable de Elpais.com. Seica que a partir da tolerancia á lactosa en varias zonas de África oriental, se podería demostrar unha recente evolución da especie humana. Tan recente que estaríamos falando de ¡menos de 3000 anos!

Isto vería a reafirmar o rápido que se pode estender unha mutación favorable, incluso no ser humano, en ambientes de forte competencia natural. ¿Estaremos incubando novas caracterísistas xenéticas que están "agardando" o momento para manifestarse?

jueves, 28 de diciembre de 2006

Nature abandona a súa Wikipedia particular

Unha nova bastante triste. A revista Nature está a piques de abandoar o seu sistema de revisións públicas. Unha iniciativa que puxo en marcha hai algúns meses e que pretendía abrir ó público o proceso de revisión dalgúns artigos preseleccionados polos editores. Dalgunha forma, o proxecto bebía das fontes da cultura "wikipedia" e do seu proceso de verificación, pero aplicado ó campo dos investigadores. Supoño que se solicitarían certos requisitos e "avales científicos" para participar.

O experimento era interesante. Revistas como Nature ou Science deben gran parte do seu prestixio a uns estrictos controles de calidade que malia todo foron postos en cuestión máis dunha vez nos últimos anos. Por iso debería ser visto como un xesto de autocrítica, humildade e honestidade que admitan outras vías de verificación que poden pasar por unha cultura máis aberta.

Polo visto, a experiencia de Nature foi un fracaso por falta de participación. Triste, pois toda iniciativa que pretenda ampliar o debate sobre o coñecemento e romper coa endogamia e o corporativismo dos estudios científicos é positivo, pero víase vir. A priori, non parece que os investigadores "de postín" sexan os máis abertos a compartir datos nin a facer abertas críticas constructivas ós seus colegas.

Conclusión: resultado previsible; experimento necesario.

Vía: Genciencia
Enlace: The Wall Street Journal


miércoles, 27 de diciembre de 2006

Parásitos (II)

Cada día me asombra máis a capacidade dos parásitos. A este paso voulles ter que adicar unha categoría neste blog. Non contentos con dominar mentalmente ós grilos ata levalos ó suicidio ou convertir os cornos dos caracois en bolas de discoteca para chamar a atención dos paxaros, este ben podería o primeiro parásito feminista que teño o gusto de coñecer.

Polo visto científicos australianos descubriron unha nova "propiedade" do toxoplasma gondii, un protozoo moi común en mamíferos pequenos como gatos e ratos e que pasa ó organismo humán a través do contacto cos seus excementos (un 40% da poboación mundial estaría infectada). Polo visto, este bicho é capaz de aumentar a promiscuidade nas femias e de reducir a capacidade intelectual e o medo a conductas de risco nos machos.

O toxoplasma gondii é coñecido dende hai bastantes anos pola súa capacidade para controlar as células dendríticas das súas víctimas, alterando o seu comportamento. Así os ratos machos vólvense máis agresivos e "inconscientes" lanzándose cara os gatos (que non teñen problema en aceptar o regalo...) e as femias máis vulnerables ó aumentar a súa actividade sexual.

Ata agora non se coñecían consecuencias do toxoplama nos humáns, pero polo visto científicos australianos atoparon certos indicios (coidado, traducción propia):

"Os homes infectados teñen unha capacidade de atención e coeficientes intelectuales menores, e alcanzan un nivel educativo inferior. Son individuos con maior probabilidade para tomar riscos e ser máis independentes, antisociais, celosos e taciturnos. (...)

Por outra parte, as mulleres infectadas soen ser máis amistosas, promiscuas e son consideradas máis atractivas para os homes comparadas con individuos non infectados".

Como sempre, estes estudios hai que collelos con pinza ata que se teñan máis evidencias (e máis a escasas horas do 28 de decembro xD), pero ¿a que acojona?

PostMortem: Vexo este mesmo tema en Menéame baixo o título "Un parásito provoca estupidez en los hombres y aumenta el atractivo a las mujeres". Un usuario comenta: "¿pero eso no lo hacía ya el whisky?

Enlace: Máis info sobre Nicky Boulter, o científico que dirixíu o estudio.

jueves, 21 de diciembre de 2006

Stellarium, o teu planetario privado

Se te perdiches a última choiva de estrelas porque tiñas que madrugar ou ver ese eclipse de sol que só foi visible ó outro lado do mundo, deberías botarlle unha ollada a Stellarium. Trátase dun planetario virtual moi completo, gratuito, opensource e multiplataforma. Conta cun catálogo de máis de 120.000 obxetos e múltiples opcións de visualización que che permiten ir a unha data ou a un lugar concreto.

O seu funcionamento é moi rápido e intuitivo, con múltiples axudas para principiantes e uns efectos realmento fluidos, especialmente no relativo o zoom e á búsqueda. Case, case como ter o telescopio hubble na casa. Obviamente, non é igual que contemplar o ceo de verdade, pero o efecto proxectándoo no teito dende un cañón non debe estar nada mal...