Outro espello roto

Seguimos con Baudrillard, ou con parte da súa herdanza. No país dos simulacros, o enquisador é o rei (ou polo menos un importante señor feudal). De 300.000 persoas a 2.500.000. A Oxalá a miña próxima revisión salarial dependesen da COPE ou da Comunidade de Madrid!

Ata onde eu sei, nin a Teoría da Relatividade nin as incertas leis da Mecánica Cuántica se aplican o reconto das manifestacións. A realidade é máis simple, ó igual que no País de Oz, a realidade simúlase con lentes de cristais coloreados e con espellos rotos. Para o goberno e os seus apoios satélites, para a oposición, para os medios de incomunicación... o número de manifestantes real do pasado sábado resulta completamente indiferente (me es inverosímil, que diría un amigo meu): esas cifras xa forman parte da maquinaria da Política Ficción.

Cando a voz da cidadanía e o debate das ideas son sustituidos por guerras de bandeiras e de cifras e combates de gritos irracionais, a política fracasa para deixar paso a propaganda máis esteril. Só nos queda a victoria do simulacro, capaz de agochar baixo a alfombra as certezas máis extremas e dolorosas. Alí é onde queda a dor provocada pola barbarie de ETA ou do 11-M, alí queda a fenda provocada pola guerra de Iraq, alí quedan as víctimas do Líbano e a guerra de Haití, alí África e Lavapiés, os inmigrantes explotados e os obreiros enviados a puta calle por obra e gracia de regularización masivas... Todos estes gritos de dor silenciado pola maquinaria do ruido e do engano.

E nós, coma bobos, seguíndolle o xogo ós políticos e a toda a fauna que se fai rica por cebar ó bicho da crispación.

A estas alturas, deberían saber que o simulacro da realidade pode producir tantos monstros máis feroces que a razón mesma. Así que deixemos de xogar dunha vez coas cousas de comer.

Baudrillard

Descúbresnos a falsedade deste mundo, e agora que che
comezabamos a dar a razón, déixasnos a escuras con ela.

¡Que cabrón!

Aínda así, gracias por todo. Sempre nos quedará a
hiperrealidade (ou non).

Benvidos ó deserto do real

O pasado domingo cometín o erro de adentrarme no Corte Inglés, algo que nestas datas é como plantarse ante á árbore da ciencia pero en plan consumista. Durante unha hora fun capaz de soportar as sutilezas subliminais que che lanzan dende cada esquina, pero foi ó chegar ó rincón dos dvd's e derrumbarse. Conclusión: Cheguei a casa con 45€ menos e co pack "Ultimate Matrix" coa triloxía de Matrix, as 9 curtas de Animatrix e 35 horas de extras.

No seu momento, foi para min todo un acontecemento que trascendía o ámbito do cinematográfico, facendo obvias referencias a toda a subcultura cyberpunk que devoraba naquel momento (dende Alicia no País das marabillas e O mago de Oz ata Días estraños, Cultura y simulacro ou Ghost in the Shell).

Matrix evidencia como ningún outro producto comercial o preto que está a nosa época do Barroco. Se naquel momento a humanidade espertaba ante o pesadelo de que a existencia fose unha simple obra de teatro, no noso caso ben podería ser unha simple simulación electrónica, un simple videoxogo da Playstation8 ou 9. Así que máis vale que non se resetee. Insiste tamén na distopía recurrente desta época: ¿e se as máquinas coas que fomos levantando durante séculos a nosa torre de Babel se rebelasen contrá nós como nós fixemos contra Deus?

Visto con algo de perspectiva, Matrix foi a sublimación comercial que un montón de grupúsculos underground do mundo enteiro buscaba e necesitaba ó mesmo tempo que unha nova vía para o cine efectista e de acción. ¿Incoherencia? Non. Nela xúntase todo o mellor e o peor da cultura postmoderna: a angustia existencial da hiperrealide, o debate simulacro/simulación, a filosofía de consumo rápido, o milenarismo new age, o consumismo como sistema esclavizador da vontade, o videoclip comercial como medio e como fin cultural, o seguridade como pretexto de control...

Tags que lle coloco eu, pero que calquera outro pode modificar. Aí está un dos seus grandes méritos e chaves do seu éxito: Matrix é un universo tan aberto que casi todo o mundo pode atopar o que necesita, dende sesudas cuestións filosóficas ata puro entretemento comercial.

Revisitadas Reloaded e Revolutions, decátome que fun bastante cruel no seu día. Sigo pensando que están moi por debaixo da primeira película da triloxía (especialmente os 45 minutos iniciais) pero tampouco son tan infames. Son continuacións bastante obvias, efectistas e pouco imaxinativas, pero teñen máis encanto que ningún outro derivado creado nestes anos á súa sombra. E por certo, por fin logrei entender de que demos fala o Arquitecto en Reloaded (vamos, iso creo).

De todas formas, para min o máis atractivo do universo Matrix segue sendo Animatrix, unha colección de nove curtas inspiradas na saga realizadas por directores e estudios do manga e da animación xaponesa. Pequenas obras de arte inspiradas na saga que nalgúns casos veñen incluso a completar a trama. A miña preferida é "O segundo renacemento", chea de imaxes alegóricas, que explica como a crueldade dos homes está realmente detrás da orixe do sistema Matrix.

"Al principio había seres humanos y durante un tiempo las cosas iban bien. Pero la Humanidad, o autodenominada Sociedad Civil pronto sucumbió víctima de la vanidad y la corrupción. Entonces el hombre creó a las máquinas a su imagen y semejanza.
Así, el hombre creó se convirtió en arquitecto de su propia destrucción. Pero durante un tiempo las cosas iban bien."

"Y el hombre dijo, hágase la luz. Y el hombre fue cegado por la luz, calor, magnetismo, gravedad y todas las energías del Universo."

Por certo, algúns extras do pack son realmente atractivos (só lle falta isto). 35 horas son moitas horas, así que aínda non os vin todos, pero de momento quédome cos comentarios de críticos de cine poñen a parir as películas e "As fontes de Matrix" onde científicos, filósofos e teólogos varios fan reflexións durante dúas horas que teñen máis que ver coa Postmodernidade que coa propia saga.

Distopía

A crítica da película "Fillos dos homes" en Capítulo 0 acaboume levando ata a entrada de "distopía" na wikipedia. É curta pero, contén unha frase que me parece xenial:

"Comunmente, a diferencia entre utopía e distopía
depende do punto de vista do autor da obra"

Engadiría que non só do autor, tamén dos seus actores, entre os cales sempre estamos nós. Na maioría das distopías "clásicas" da literatura e do cine, (1984, Farenheit, Blade Runner, Matrix...) empatizamos coa angustia do protagonista, perdido ante o derrumbe do seu mundo. Pero en todas elas, paréceme que hai un sentimento aínda máis poderoso: a súa soidade. Nesas obras, a distopía é relativa, un estado de tolemia propio de seres incapaces de apreciar as bondades do sistema no que vive. Só poden percibila os inadaptados, os marxinados pola utopía na que vive a maioría. Pouco importa se para conseguir a felicidade temos que pagar como prezo a cultura, a familia ou as artes. Pouco importa se toda a realidade se sustenta sobre mentiras e falsas apariencias: só hai que convertilas en dogmas de fe.

O último ser humán, o último cidadán, perdido, tira a moeda ó aire e elixe. Debe escoller entre a pastilla vermella e a pastilla azul. Podes pechar os ollos e entregarte á felicidade: Utopía. Podes rebelarte e loitar pola túa liberdade, por defender a túa diferencia? Benvido á distopía.

¿Non hai outro camiño posible? ¿Acaso a liña entre a fe e a mentira é a mesma que separa a cordura da esquizofrenia?

(Un consello de amigo. Non deixes de ver "Fillos dos homes").